2 Analyse

Fietsen blijft populair in de gemeente Groningen. Bijna alle respondenten geven aan weleens in Groningen te fietsen (98%). Daarnaast gaat bijna driekwart aan ook weleens de gemeentegrenzen over met de fiets om te fietsen in een andere gemeente. 

In figuur 1 is te zien welk vervoermiddel men het vaakst gebruikt op het fietspad in de afgelopen jaren. Het overgrote deel van de respondenten (65%) zegt de fiets (o.a. stadsfiets, racefiets, ligfiets en bakfiets) het vaakst te gebruiken. Bijna een derde (34%) van de respondenten geeft aan de e-bike het vaakst te gebruiken. Daarbij zijn ook de 7 panelleden geteld die een fatbike gebruiken. De verhouding gewoon en elektrisch lijkt te verschuiven: steeds meer mensen gebruiken de e-bike en minder mensen pakken de gewone fiets.

Zoals uit het vorige fietsonderzoek uit 2024 ook is gebleken, verschilt het type vervoermiddel per leeftijdscategorie van de respondent (zie figuur 2). Het gebruik van de normale fiets neemt af naarmate de leeftijd van de respondenten toeneemt. Zo gebruikt 90% van de jongeren (18-27 jaar) de gewone fiets, terwijl dit bij ouderen (75+) nog slechts 44% is. Daarentegen neemt het gebruik van de e-bike juist toe met de leeftijd. Van de ouderen (75+) fietst 42% op een e-bike, bijna evenveel als het aandeel dat de gewone fiets gebruikt. Als laatste neemt ook het aantal respondenten dat niet (meer) fietst toe naarmate mensen ouder worden.

We zien dat de fiets voor de meeste bestemmingen iets minder gebruikt wordt in oudere leeftijdsgroepen. In het geval van werk en/of studie gaat 89% van de 18-27 jarigen minstens één keer per week op de fiets; bij de 45-64 jarigen is dat 66%. Respondenten van 65+ pakken vanzelfsprekend minder de fiets voor werk en/of studie aangezien zij vaker met pensioen zijn. Opvallend is dat ouderen (65+) juist vaker de fiets pakken om boodschappen te doen, 79% gaat minimaal één keer per week op de fiets naar de winkel. Bij 28-44 jarigen is dit 69% en bij de jongste leeftijdsgroep 61%. Dit heeft mogelijk ook te maken met dat ouderen vaker boodschappen doen. 

Tussen de gebiedsdelen zijn minder verschillen te zien in hoe vaak de fiets wordt gebruikt voor de diverse bestemmingen. Wel wordt de fiets minder gebruikt in Ten Boer. En in het centrum wordt de fiets minder gebruikt voor boodschappen en/of winkelen.

Groningen heeft een aantal fietsenstallingen met toezicht waar de fiets neergezet kan worden. Naast het veiligheidsaspect helpen de stallingen om te voorkomen dat de openbare ruimte vol staat met geparkeerde fietsen. Sinds een aantal jaar geldt er in een deel van de Binnenstad een parkeerverbod voor fietsen, waardoor stallingen meer gebruikt worden. Wat vinden Groningers van de stallingen? We vroegen dit jaar wederom naar de tevredenheid over de fietsenstallingen met toezicht in de gemeente Groningen. Eerst hebben we gevraagd van welke fietsenstalling men wel eens gebruik maakt. Vervolgens hebben we gevraagd naar de tevredenheid over de betreffende fietsenstalling.

De beoordeling van het aantal stallingen blijft net als eerdere jaren licht dalen. Dit heeft mogelijk te maken met dat het gebruik stijgt en het aantal stallingen gelijk blijft; er is minder plek. Ook de locatie, toegankelijkheid, uitstraling en vindbaarheid worden iets lager beoordeeld dan voorgaande metingen. Wat daarin mee kan spelen, is dat de stallingen een paar jaar geleden nieuw waren en inmiddels wat verouderd en daardoor minder worden beoordeeld. De klantvriendelijkheid in de stallingen is het meest gedaald, van gemiddeld een 7,6 naar een 7,2. Als laatste is dit jaar voor het eerst gevraagd naar het gevoel van veiligheid in de stallingen. Daarop wordt gemiddeld een 7,3 gescoord. 

In tabel 4 is te zien dat de rapportcijfers verschillen per stalling. De fietsenstalling bij station Groningen Europapark wordt, net als eerdere jaren, het best beoordeeld en krijgt overall gemiddeld een 8. Dit is iets lager dan eerdere jaren, toen kreeg de stalling een 8,2. Met name de locatie, toegankelijkheid en vindbaarheid scoren goed. De rapportcijfers op klantvriendelijkheid en aantal stallingen zijn ten opzichte van 2024 het meest gedaald.

De meest gebruikte stallingen aan de Grote Markt en de Nieuwe Markt krijgen gemiddeld een 7,4. De beoordeling van de stalling aan de Nieuwe Markt laat een dalende trend zien. In 2021 kreeg deze stalling gemiddeld nog een 8. Het rapportcijfer voor het aantal stallingen is daarbij het hardst gedaald: van een 8,1 in 2021 tot een 6,8 in 2026. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de toename in gebruik waardoor het drukker is. Verder valt op dat bij de stalling aan de Grote Markt de score op toegankelijkheid van de stalling en klantvriendelijkheid van toezichthouders het laagste is. De waardering voor klantvriendelijkheid is sterk is afgenomen in vergelijking met eerdere metingen. In 2024 was dit gemiddelde 7,5 en in 2026 krijgt de klantvriendelijkheid gemiddeld een 6,9. 

De fietsenstalling bij Station Noord scoort op de meeste aspecten lager dan de andere stallingen, waaronder ook de dit jaar toegevoegde veiligheid van de stalling. Maar de stalling wordt iets beter beoordeeld dan in 2024. De gemiddelde rapportcijfers voor aantal stallingen en toegankelijkheid zijn iets toegenomen. In bijlage 1 zijn tabellen opgenomen met de ontwikkeling van de afzonderlijke stallingen.

Hoe belangrijk respondenten toezicht vinden, hangt onder andere samen met leeftijd. Slechts een derde van de jongeren (33%) geeft aan toezicht overdag belangrijk te vinden. Daartegenover vindt bijna driekwart (74%) van de ouderen (65+) toezicht overdag belangrijk. In de avond/nacht zien we een aanzienlijke toename in ervaren belang van toezicht door jongeren. In de die periode zou 84% van de jongeren graag toezicht hebben op hun geparkeerde fiets. Van de ouderen (65+) wil 89% toezicht in de avond/nacht.

Ook het type fiets lijkt mee te spelen in de behoefte aan toezicht. Elektrische fietsers vinden toezicht van groter belang dan gewone fietsers, met name overdag. Daarin speelt mee dat elektrische fietsers gemiddeld ouder zijn dan gewone fietsers. Meer dan drie kwart van de elektrische fietsers vindt toezicht overdag erg belangrijk, terwijl dit voor gewone fietsers 56% is. Het verschil bij het belang van toezicht in de avond is kleiner, 93% voor elektrische fiets en 86% voor gewone fiets.

Uitgesplitst op gebiedsdeel zien we ook dit jaar dat respondenten uit gebiedsdeel Ten Boer overdag toezicht erg belangrijk vinden (76%), gevolgd door gebiedsdeel Oost (70%). Respondenten uit Oude Wijken (59%) vinden toezicht overdag minder belangrijk. In de avond/nacht zijn er nauwelijks verschillen in hoe belangrijk men toezicht vindt.

Waar denkt men dat de fiets het veiligst geparkeerd kan worden? We vroegen respondenten een cijfer te geven voor de mate van vertrouwen in de veiligheid van verschillende locaties. Een hoog cijfer betekent veel vertrouwen, een laag cijfer geeft aan dat respondenten niet veel vertrouwen hebben dat hun fiets veilig geparkeerd staat op deze locatie (tabel 5). De scores zijn vergelijkbaar met voorgaande jaren.

Bij 8,5% van de respondenten is de fiets het afgelopen jaar gestolen, bij 7% één keer en bij 1,5% zelfs meerdere keren. Dit is een stijging ten opzichte van vorige jaren. Het grootste deel van de respondenten (91,5%) heeft niet te maken gehad met fietsendiefstal. Jongere respondenten hebben meer ervaring met gestolen fietsen dan oudere respondenten. Bij een op de vijf van de respondenten tussen 18-27 jaar is de fiets één of meerdere keren gestolen. Bij respondenten boven de 75 jaar is dit een op de twintig.

Respondenten waren dit jaar minder positief over fietsen in het donker: 69% voelt zich veilig in het donker op de fiets. In 2024 gaf namelijk 74% aan zich in het donker veilig te voelen op de fiets. Als we deze stelling uitsplitsen op geslacht zien we dat dit met name komt doordat vrouwen zich nog vaker onveilig voelen in het donker op de fiets ten opzichte van mannen. Bijna de helft (46%) van de vrouwen geeft aan zich onveilig te voelen in het donker, in 2024 was dit met 36% een stuk lager. Voor mannelijke respondenten is het aandeel gelijk gebleven (17%).

Een aantal stellingen hadden betrekking op de kwaliteit van de fietsinfrastructuur. Ongeveer twee derde van de respondenten geeft aan dat de fietspaden goed worden onderhouden, breed genoeg zijn voor een veilig gevoel en dat de fietspaden een goed wegdek hebben. Het gevoel van veiligheid is lager bij oudere respondenten. Een derde van de respondenten van 65 jaar en ouder voelt zich niet veilig in het verkeer. Bijlage 2 toont de ontwikkeling de antwoorden op stellingen tussen 2015-2026.

Hieronder noemen we de drie belangrijkste redenen die zouden kunnen bijdragen aan dat mensen meer gaan fietsen:

• ... er meer of betere stallingen zijn (22%);
• .. de kans op fietsdiefstal verminderd is (20%);
• … de drukte op de fietspaden verminderd is (20%). 

Deze top drie is anders dan de vorige meting van 2024. Dit komt doordat meer respondenten hebben aangeven vaker de fiets te pakken als er meer of betere stallingen zijn en/of de kans op fietsendiefstal verminderd is. Beide redenen worden door 6 procentpunt meer respondenten genoemd. Bij ‘Anders, namelijk...’ worden het snelheidsverschil met en overlast van elektrische fietsers, fatbikes en scooters genoemd. Ook geven respondenten aan dat andere weggebruikers zich niet goed aan verkeerregels houden. Daarnaast geeft een aantal respondenten aan dat ze liever de fiets zouden pakken als er een minder streng parkeerbeleid en handhaving in het centrum zou zijn en zij hun fiets bij hun bestemming neer kunnen zetten. Als laatste geven respondenten nog aan dat ze vaker zouden fietsen als het weer beter zou zijn en als ze dichterbij zouden werken.

Deze vraag is ook gesteld aan de respondenten die niet fietsen in Groningen. Iets meer dan de helft (54%) van de respondenten zal niet vaker gaan fietsen. De grootste overige groep niet-fietsers zouden gaan fietsen als hun gezondheid beter zou zijn (22%). Daarnaast speelt ander verkeer een grote rol: 15% zou de fiets pakken als de drukte op fietspaden verminderd is en 11% als het verkeer in de stad veiliger is.

Deze meting vroegen we wederom naar de bekendheid met het logo van Groningen Fietsstad en/of 050-Fietsstad (figuur 8; tabel 7). De bekendheid met beide logo’s is deze meting licht gestegen: 34% is bekend met beide logo’s. Iets meer dan een kwart (28%) is onbekend met zowel Groningen fietsstad als het 050-Fietsstad logo. De bekendheid met het logo van Groningen Fietsstad (32%) loopt nog steeds achter op de bekendheid van het 050-Fietsstadlogo (68%).  

Jongeren (27-) zijn vaker alleen bekend met het 050-Fietsstad logo (40%) dan met beide logo’s (35%). Zij kennen het Groningen Fietsstad logo veel minder. Ouderen (65+) zijn minder bekend met beide logo’s, maar het aandeel dat alleen het 050-Fietsstad logo kent is wel groter (7%) dan bij andere leeftijdsgroepen (2%). Daarnaast is men in de gebiedsdelen Ten Boer en Haren minder bekend met de logo’s. In Ten Boer is 44% onbekend met de logo’s, voor Haren is dit 34%. In de andere gebiedsdelen is gemiddeld ongeveer driekwart bekend met minstens één van de logo’s.

Aan het einde van de enquête vroegen we respondenten om kenmerken te benoemen van een fietsvriendelijke gemeente. Ze mochten drie kenmerken kiezen (zie figuur 9). Goed onderhouden fietspaden werd het meeste benoemd. Ruim twee derde (68%) koos dit kenmerk. Op de tweede plek staat duidelijke en veilige inrichting voor fietsers (50%) en op plek drie een uitgebreid netwerk van fietsroutes en een autoluwe gemeente (beiden 29%). 

Welke kenmerken belangrijk zijn hangt samen met het type vervoermiddel. Elektrische fietsers vinden goed onderhouden fietspaden nog belangrijker (75%) en hechten ook meer waarde aan aantrekkelijke fietsroutes (31%). We hebben deze vraag over de fietsvriendelijke gemeente ook gesteld aan respondenten die niet fietsen. In figuur 9 is te zien dat voor niet-fietsers de korte wachttijd bij verkeerslichten belangrijker is.