3 Bevolkingsprognose op gemeenteniveau

Het aantal sterfgevallen schommelt licht in de periode 2015 tot en met 2024, maar vertoont over de gehele periode een stijgende trend. In de jaren 2015 tot en met 2019 blijft het aantal sterfgevallen relatief stabiel rond de 1.700. Vanaf 2020 neemt het aantal sterfgevallen toe, met een hoogtepunt van 1.931 in 2022. Ook in 2023 en 2024 blijft het aantal sterfgevallen met respectievelijk 1.880 en 1.930 op een vergelijkbaar hoog niveau.

Als gevolg hiervan neemt de natuurlijke groei (geboorten minus sterfte) in hoog tempo af. In 2015 was er nog sprake van een groei van 567, maar in 2019 is deze al gedaald tot 320. Vanaf 2021 versnelt de daling verder: in 2022 resteert slechts 47, en in 2023 slaat de balans om naar een lichte natuurlijke krimp van 37. In 2024 blijft sprake van een natuurlijke krimp van 10. In minder dan tien jaar is de natuurlijke aanwas daarmee vrijwel volledig verdwenen. Deze ontwikkeling is het gevolg van een combinatie van een dalend aantal geboorten en een stijgend aantal sterfgevallen.

Volgens de huidige prognoses neemt het aantal geboorten vanaf 2025 geleidelijk toe. Deze stijging blijft beperkt, maar draagt bij aan een herstel richting het geboortecijfer van vóór 2022. Wij ramen tot en met 2044 gemiddeld iets meer dan 2.100 geboorten per jaar. De verdere groei van het aantal vrouwen in de vruchtbare leeftijd kan hieraan bijdragen; dit aantal neemt naar verwachting toe van 70.324 in 2025 tot 80.823 in 2045.

Het aantal sterfgevallen neemt naar verwachting toe, voornamelijk in samenhang met de toename van het aandeel oudere leeftijdsgroepen in de bevolking. In de prognose gaan wij voor de periode 2025 tot en met 2044 uit van een geleidelijke stijging van het aantal sterfgevallen, van 1.929 in 2025 naar 2.346 in 2044. Hierdoor komen de aantallen geboorten en sterfgevallen steeds dichter bij elkaar te liggen. De natuurlijke groei blijft positief tot en met 2033, maar wordt vanaf 2034 negatief, doordat het aantal sterfgevallen iets hoger ligt dan het aantal geboorten.

Het buitenlands migratiesaldo is het verschil tussen het aantal personen dat zich vanuit het buitenland in Groningen vestigt en het aantal inwoners dat de gemeente verlaat om zich buiten Nederland te vestigen. Dit saldo vertoont het meest onregelmatige patroon van alle componenten van de bevolkingsontwikkeling, zie figuur 3. In de periode 2015 tot en met 2024 steeg het aantal immigranten van 5.527 in 2015 naar 7.502 in 2024, terwijl het aantal emigranten toenam van 5.009 naar 5.860. Dit resulteerde in een migratiesaldo dat gedurende deze jaren varieerde. Het migratiesaldo varieerde tussen 518 in 2015 en 1.642 in 2024, met pieken in 2021 (2.755) en 2022 (4.148). In sommige jaren, zoals 2017 (1.137) en 2020 (744), was het saldo lager. Het saldo was overwegend positief, met meer immigratie dan emigratie.

Buitenlandse migratie kent een grillig verloop, waardoor het moeilijk is om nauwkeurige voorspellingen te doen. De prognose voor het buitenlands migratiesaldo in Groningen voor de periode van 2025 tot en met 2044 is afgeleid van het gemiddelde jaarlijkse landelijke migratiesaldo. Dit resulteert in een verwacht gemiddeld migratiesaldo van ongeveer 1.160 personen per jaar. Het is echter belangrijk op te merken dat migratiecijfers sterk kunnen variëren door onverwachte factoren, zoals beleidswijzigingen of mondiale ontwikkelingen (bijvoorbeeld economische of geopolitieke veranderingen). Daarom benaderen wij deze prognose met enige voorzichtigheid, vooral omdat het gemiddelde migratiesaldo in Groningen in de voorgaande tien jaar ruim 1.880 personen per jaar was.

In onze prognose vanaf 2025 blijft het buitenlands migratiesaldo de belangrijkste positieve component van de bevolkingsgroei. Volgens deze prognose wordt de natuurlijke groei vanaf 2035 structureel negatief, doordat het aantal sterfgevallen het aantal geboorten overtreft. Het binnenlands migratiesaldo is in de prognosejaren positief en bereikt een piek van 1.603 in 2030, waarna het geleidelijk afneemt, maar boven nul blijft.

Over de gehele periode van 2015 tot en met 2044 bezien komt de bevolkingsgroei vooral voort uit buitenlandse migratie, terwijl natuurlijke groei en binnenlandse migratie steeds minder bijdragen of de groei juist afremmen. Het is echter belangrijk op te merken dat buitenlandse migratie een grillig verloop kent, waardoor het moeilijk is om nauwkeurige voorspellingen te doen. Dit maakt de toekomstige bevolkingsgroei lastig te voorspellen, aangezien de bijdrage van buitenlandse migratie sterk kan variëren door onvoorspelbare factoren, zoals beleidswijzigingen of mondiale ontwikkelingen.

Volgens het CBS blijft het aantal ouderen in Nederland groeien. Vanaf dit jaar zijn er voor het eerst meer 65-plussers dan jongeren tot 20 jaar (CBS, 2025). Voor de gemeente Groningen is dit momenteel nog niet het geval, maar het gaat om een trend waar de gemeente in de komende decennia naar verwachting mee te maken krijgt. De prognoses voor 2045 laten zien dat de bevolkingspiramide overal iets breder wordt; vrijwel alle leeftijdsgroepen nemen toe in omvang (zie figuur 5). De groep van 20 tot en met 24 jaar blijft echter de grootste, zodat het karakter van de gemeente als studentenstad blijft. Toch is het waarschijnlijk dat de groei van de oudere bevolking ook in Groningen steeds zichtbaarder zal worden, en dat kan de demografische samenstelling van de gemeente in de toekomst beïnvloeden.

In de nieuwste bevolkingsprognose is de totale woningbouwplanning over de prognoseperiode slechts 135 woningen meer dan in de prognose van vorig jaar. Het prognosemodel is oorspronkelijk gebaseerd op de aanname dat meer woningbouw automatisch zou zorgen voor een grotere bevolkingsgroei. Deze aanname blijkt echter niet uit te komen, aangezien de nieuwe prognose lager uitvalt dan die van vorig jaar. Het verschil in het verwachte inwonertal varieert van 1.937 minder inwoners in het eerste prognosejaar tot 1.410 minder in het laatste prognosejaar (zie figuur 6).

Als we de woningbouwplannen in de nieuwste prognose vergelijken met de plannen die vorig jaar zijn gebruikt, blijkt dat er in meer dan de helft van de prognosejaren minder woningen gepland zijn. Dit heeft invloed op de bevolkingsgroei, aangezien het aantal inwoners mede wordt bepaald door de hoeveelheid beschikbare woningen. Lagere bouwcijfers in de vroege jaren hebben bovendien een doorlopende invloed op de bevolkingsomvang in latere jaren. Door fluctuaties in de woningbouw en andere demografische factoren zal de bevolkingsgroei in meer dan de helft van de prognosejaren minder sterk zijn dan in de prognose van vorig jaar. Dit resulteert uiteindelijk in een lagere bevolkingsomvang, ondanks dat er gedurende de gehele prognoseperiode iets meer woningen worden gebouwd dan in de vorige prognose.

Een ander belangrijk verschil betreft het migratiesaldo. In de nieuwste prognose schatten wij het migratiesaldo in alle jaren lager of gelijk in dan in de prognose van vorig jaar. Deze lagere inschatting past binnen het beeld van een lagere bevolkingsontwikkeling en de aannames over woningbouw in de prognose. Dit betekent dat er minder mensen naar de gemeente Groningen zullen verhuizen dan in de vorige prognose werd voorzien, wat de bevolkingsgroei verder afremt. Het migratiesaldo speelt daarmee een belangrijke rol in de uiteindelijke bevolkingsomvang.