4 Dissimilariteit naar opleidingsniveau van de ouders

De scholen zijn vervolgens ingedeeld in categorieën: gemengde scholen, scholen met matige dissimilariteit en scholen met hoge dissimilariteit. Scholen in de categorie ‘hoge dissimilariteit’ zijn scholen waar een relatief groot deel van de ouders van leerlingen óf hoog óf laag opgeleid is, in vergelijking met wat op basis van de totale leerlingenpopulatie verwacht zou worden.

Tabel 4 toont het aandeel basisscholen met een hoge dissimilariteitsscore. Dit aandeel is berekend als het aantal basisscholen met een hoge dissimilariteitsscore ten opzichte van het totaal aantal basisscholen per jaar.

Het aandeel scholen met hoge dissimilariteit is duidelijk toegenomen. In 2012 ligt dit aandeel op circa 14%, waarna het relatief snel stijgt tot ruim 20% in de daaropvolgende jaren. In de meest recente jaren zet deze ontwikkeling verder door, met een piek van 33%, waarna het aandeel licht afneemt tot 27% in 2024. Dit wijst erop dat dissimilariteit naar opleidingsniveau zich niet alleen uit in gemiddelde scores, maar ook in een groeiende groep scholen waar verschillen tussen leerlingpopulaties relatief sterk geconcentreerd zijn. Met andere woorden: een toenemend aantal scholen kent een gesegregeerde samenstelling, waarbij leerlingen met ouders met verschillende opleidingsniveaus elkaar minder vaak ontmoeten dan op basis van de totale leerlingenpopulatie verwacht zou worden.

In het voortgezet onderwijs laat de dissimilariteit naar opleidingsniveau van ouders een dalende trend zien sinds 2012 (zie figuur 8). Dit betekent dat leerlingen met ouders met verschillende opleidingsniveaus elkaar in het voortgezet onderwijs méér zijn gaan ontmoeten dan in 2012 het geval was. Dit staat in contrast met het primair onderwijs, waar de dissimilariteit naar opleidingsniveau van de ouders in dezelfde periode juist is toegenomen.

Hoewel de gemiddelde dissimilariteitsscore in het voortgezet onderwijs een relatief stabiele dalende trend laat zien, geldt dit niet voor het aandeel scholen met een hoge dissimilariteitsscore (zie tabel 5). Dit aandeel neemt in eerste instantie af van 46% in 2012 naar 24% in 2018, wat erop wijst dat scholen in deze periode gemiddeld meer gemengd zijn geworden. In de jaren daarna neemt het aandeel daarentegen weer toe, tot 40% in zowel 2022 als 2024.

Er is daarmee geen sprake van een stabiele ontwikkeling, maar van een patroon waarin segregatie eerst afneemt en vervolgens weer toeneemt. In de meest recente jaren ligt het aandeel scholen met een hoge dissimilariteit weer op een relatief hoog niveau, vergelijkbaar met het begin van de periode. Dit wijst erop dat een aanzienlijk deel van de scholen een gesegregeerde samenstelling heeft, waarbij leerlingen met ouders met verschillende opleidingsniveaus elkaar minder vaak ontmoeten in het voortgezet onderwijs dan op basis van de totale leerlingenpopulatie verwacht zou worden, ondanks dat de totale dissimilariteitsscore in de gemeente Groningen een dalende trend laat zien.