3 Gemeente- en leerlingenpopulatie

In Nederland wordt onderscheid gemaakt tussen openbaar en bijzonder onderwijs⁵. Openbare scholen bieden onderwijs aan zonder een specifieke godsdienstige of levensbeschouwelijke grondslag. Bijzondere scholen doen dit vaak wel en zijn bijvoorbeeld gebaseerd op een rooms-katholieke of protestants-christelijke identiteit (zie bijlage 1 voor meer informatie).

Zowel openbare als bijzondere scholen hebben de vrijheid om hun onderwijs in te richten volgens een eigen opvoedingsvisie of onderwijsmethode. Voorbeelden hiervan zijn Montessori-, Dalton- en Jenaplanonderwijs. Deze onderwijsvormen komen zowel binnen het openbare als het bijzondere onderwijs voor en zijn dus niet exclusief verbonden aan één van beide typen scholen. In de gemeente Groningen bieden negen basisscholen Montessori-, Dalton- of Jenaplanonderwijs aan, waarvan zes openbare scholen. 

In dit onderzoek wordt onder meer gekeken naar verschillen in segregatie tussen openbaar en bijzonder basisonderwijs. In de gemeente Groningen is het aantal openbare en bijzondere basisscholen ongeveer gelijk verdeeld (zie tabel 1), alhoewel er sprake lijkt te zijn van een lichte toename van het aantal bijzondere scholen over de jaren. Figuur 2 is een visuele weergave van de standplaats van de scholen, waarbij naast een kleine cluster bijzondere basisscholen ten noorden van het stadscentrum een redelijk gelijke spreiding van de scholen te zien is.

Voor ons onderzoek hebben we de migratieachtergrond van de inwoners onderverdeeld in Nederlands, Europees en niet-Europees (zie bijlage 1 voor een gedetailleerde beschrijving van de methoden). In 2025 bestond de bevolking van de gemeente Groningen uit 71% inwoners met een Nederlandse achtergrond, 11% met een Europese en 18% met een niet-Europese migratieachtergrond. In 2022 was dit respectievelijk 74%, 9% en 17%.

Deze cijfers laten een geleidelijke verschuiving zien in de samenstelling van de bevolking. Het aandeel inwoners met een Nederlandse achtergrond neemt licht af, terwijl zowel het aandeel inwoners met een Europese als niet-Europese migratieachtergrond toeneemt. Dit wijst op een toenemende diversiteit van de bevolking in de gemeente Groningen.

Wanneer we kijken naar het opleidingsniveau van ouders van leerlingen, zien we sinds 2021 een duidelijke trend in zowel het basis- als het voortgezet onderwijs: steeds meer ouders zijn hoogopgeleid en het aandeel middelbaar en lager opgeleide ouders neemt af (zie figuur 4). Ten opzichte van 2012 is het percentage hoogopgeleide ouders in het basisonderwijs met 16 procentpunten gestegen in 2024 en in het voortgezet onderwijs zelfs met 29 procentpunten.

Sinds 2012 zien we met name een stijging in het percentage leerlingen met een niet-Europese migratieachtergrond, zie figuur 5. Dit gaat met name samen met een daling van het percentage leerlingen met een Nederlandse achtergrond, terwijl het aandeel leerlingen met een Europese achtergrond redelijk stabiel is gebleven over de jaren.